Gen Z chiếm khoảng 2 tỷ người trên toàn cầu, tương đương gần 25% tổng dân số thế giới, đông hơn thế hệ Baby Boomer trong lực lượng lao động. Với sức ảnh hưởng ngày càng lớn, Gen Z đang góp phần định hình lại văn hóa, xu hướng tiêu dùng và môi trường làm việc.

Gen Z là gì?

Gen Z (Generation Z) hay còn gọi là thế hệ Z, là thuật ngữ dùng để chỉ những người sinh trong khoảng từ năm 1997 đến năm 2012. Đây là thế hệ trưởng thành trong bối cảnh Internet, điện thoại thông minh và mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, tạo điều kiện cho họ tiếp cận công nghệ số từ sớm. Hiện nay, nhiều người thuộc nhóm Gen Z đời đầu đã bước vào thị trường lao động, từng bước khẳng định vai trò và vị thế của mình trong xã hội.

Tên gọi “Gen Z” được cho là xuất hiện trên tạp chí Advertising Age (Thời đại Quảng cáo) vào tháng 9 năm 2000. Thuật ngữ này tiếp nối cách phân chia các thế hệ trước, bao gồm Gen X (1965–1980) và Gen Y (1981–1996), nhằm chỉ thế hệ kế tiếp Millennials (Gen Y). Theo thời gian, Gen Z trở thành cách gọi phổ biến để mô tả nhóm người lớn lên trong thời kỳ công nghệ số phát triển và có nhiều trải nghiệm gắn liền với Internet.

Bên cạnh tên gọi Gen Z, thế hệ này còn được biết đến với một số thuật ngữ khác như Zoomers, iGeneration, Net Gen, Gen-Tech, Plurals và Post-Millennials. Những tên gọi này phản ánh các khía cạnh khác nhau trong đặc điểm của thế hệ Z, đặc biệt là sự gắn bó với Internet, công nghệ số và môi trường kết nối trực tuyến. 

Đặc điểm của Gen Z

1. Thành thạo công nghệ

Lớn lên trong thời đại Internet và công nghệ số phát triển mạnh mẽ, Gen Z có xu hướng nhanh chóng thích nghi với các nền tảng và công cụ mới. Trong công việc, họ thường sử dụng công nghệ để tìm kiếm thông tin, cộng tác trực tuyến và xử lý nhiệm vụ, đồng thời sẵn sàng tiếp cận những ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo khảo sát Deloitte Global 2025, 74% Gen Z tham gia khảo sát tin rằng AI tạo sinh sẽ tác động đến cách họ làm việc trong vòng một năm tới. Điều này phản ánh mức độ quan tâm của thế hệ này đối với sự phát triển của công nghệ và những thay đổi trong cách thức làm việc hiện đại.

2. Đề cao cá nhân và sự tự chủ

Gen Z có xu hướng coi trọng bản sắc cá nhân, mong muốn thể hiện góc nhìn riêng và khẳng định giá trị bản thân. Họ thường cởi mở với những cách tiếp cận mới, chú trọng tính xác thực và không ngại đặt câu hỏi trước những quan niệm hoặc khuôn mẫu truyền thống.

3. Coi trọng cân bằng cuộc sống

Bên cạnh các mục tiêu học tập và nghề nghiệp, Gen Z chú trọng sức khỏe tinh thần, các mối quan hệ và những trải nghiệm cá nhân. Với thế hệ này, chất lượng cuộc sống không chỉ gắn với thành tựu vật chất mà còn liên quan đến cảm giác hạnh phúc, sự cân bằng và khả năng theo đuổi những điều có ý nghĩa với bản thân.

4. Mong muốn phát triển bản thân

Khảo sát Deloitte Global 2025 cho thấy 70% Gen Z tham gia khảo sát phát triển kỹ năng ít nhất mỗi tuần một lần để thúc đẩy sự nghiệp. Trưởng thành trong môi trường thông tin thay đổi nhanh, Gen Z có xu hướng chủ động tìm kiếm kiến thức và cập nhật kỹ năng mới.

5. Quan tâm đến giá trị và trách nhiệm xã hội

Theo Deloitte Global 2025, 89% Gen Z tham gia khảo sát cho biết ý thức về mục đích và ý nghĩa công việc quan trọng đối với sự hài lòng và sức khỏe tinh thần của họ. Vì vậy, Gen Z có xu hướng chú ý đến những vấn đề như bình đẳng, tính minh bạch, môi trường và trách nhiệm xã hội. Họ cũng quan tâm đến mức độ nhất quán giữa những giá trị mà cá nhân hoặc tổ chức tuyên bố với hành động thực tế.

Điểm khác biệt giữa Gen Z với Gen Y, Gen X

Gen X, Gen Y (Millennials) và Gen Z trưởng thành trong những bối cảnh công nghệ, kinh tế và xã hội khác nhau. Những trải nghiệm này có thể ảnh hưởng đến cách họ giao tiếp, tiếp nhận phản hồi và nhìn nhận sự nghiệp. 

Những kỳ vọng trong công việc của Gen Z

1. Mức lương cạnh tranh và chế độ đãi ngộ minh bạch

Thu nhập là một trong những yếu tố Gen Z cân nhắc khi lựa chọn công việc. Bên cạnh mức lương, họ quan tâm đến thưởng, phúc lợi và sự rõ ràng trong tiêu chí đánh giá, tăng lương. Chính sách đãi ngộ minh bạch giúp nhân viên hiểu rõ giá trị đóng góp và quyền lợi của mình. 

2. Môi trường làm việc linh hoạt, tôn trọng sự cân bằng cuộc sống

Gen Z có thể ưu tiên các hình thức làm việc linh hoạt về thời gian hoặc địa điểm khi tính chất công việc cho phép. Họ cũng quan tâm đến cách doanh nghiệp quản lý khối lượng công việc, thời gian nghỉ ngơi và sự cân bằng giữa trách nhiệm nghề nghiệp với cuộc sống cá nhân. 

3. Cơ hội học hỏi, phát triển năng lực và lộ trình thăng tiến rõ ràng

Gen Z mong muốn tìm thấy hướng phát triển nghề nghiệp thay vì chỉ thực hiện những nhiệm vụ lặp lại. Họ có thể kỳ vọng được tham gia dự án thực tế, học hỏi từ đồng nghiệp giàu kinh nghiệm và được hướng dẫn để nâng cao năng lực.

Doanh nghiệp có thể đáp ứng kỳ vọng này thông qua chương trình đào tạo nội bộ, cố vấn nghề nghiệp, luân chuyển công việc và lộ trình phát triển theo năng lực. Việc trao đổi định kỳ về mục tiêu nghề nghiệp cũng giúp nhân viên hiểu rõ cơ hội và chủ động xây dựng kế hoạch phát triển.

4. Văn hóa doanh nghiệp cởi mở, tôn trọng sự khác biệt

Gen Z có thể kỳ vọng được làm việc trong môi trường nơi ý kiến được lắng nghe, thành tích được ghi nhận và mọi người được đối xử công bằng. Họ cũng đánh giá cao người quản lý có khả năng hướng dẫn, phản hồi rõ ràng và trao đổi thẳng thắn.

Doanh nghiệp cần tạo điều kiện cho giao tiếp hai chiều, khuyến khích đóng góp ý tưởng và xây dựng văn hóa phản hồi mang tính phát triển. Khi nhân viên hiểu kỳ vọng của tổ chức và cảm thấy tiếng nói của mình có giá trị, khả năng hợp tác và gắn kết có thể được cải thiện.

Cách doanh nghiệp và Gen Z có thể hiểu nhau hơn

Sự khác biệt trong kỳ vọng không nhất thiết dẫn đến xung đột. Doanh nghiệp và nhân viên Gen Z có thể phối hợp hiệu quả hơn khi chủ động trao đổi, làm rõ trách nhiệm và tôn trọng góc nhìn của nhau.

Đối với doanh nghiệp:

• Lắng nghe nhu cầu nhân viên: Thường xuyên trao đổi về mục tiêu nghề nghiệp, khó khăn và mong đợi trong công việc.
• Minh bạch trong quản lý: Làm rõ vai trò, tiêu chí đánh giá, chế độ đãi ngộ và cơ hội phát triển.
• Đầu tư vào đào tạo: Cung cấp cơ hội học hỏi, hướng dẫn và phản hồi giúp nhân viên tiến bộ.
• Xây dựng môi trường hòa nhập: Tôn trọng khác biệt về độ tuổi, kinh nghiệm, phong cách giao tiếp và cách làm việc.

Đối với Gen Z:

• Chủ động giao tiếp: Làm rõ kỳ vọng, trao đổi khi gặp khó khăn và đề xuất giải pháp thay vì chờ đợi hướng dẫn.
• Rèn luyện tính kỷ luật: Quản lý thời gian, chịu trách nhiệm với kết quả và thực hiện đúng cam kết.
• Cởi mở với phản hồi: Xem góp ý là cơ hội cải thiện năng lực và phối hợp tốt hơn với đồng nghiệp.
• Tôn trọng khác biệt thế hệ: Học hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp, đồng thời chia sẻ kiến thức và góc nhìn mới của bản thân.

Khi cả hai phía cùng chủ động, khác biệt thế hệ có thể trở thành nguồn lực thúc đẩy đổi mới thay vì rào cản trong công việc.

Kết nối đội ngũ đa thế hệ cùng SIY Vietnam

Đối với doanh nghiệp, thách thức không chỉ nằm ở việc đáp ứng kỳ vọng của Gen Z mà còn ở cách dung hòa sự khác biệt giữa các thế hệ trong cùng một môi trường làm việc. Nếu Gen X thường đề cao kinh nghiệm, tính ổn định và quy trình rõ ràng, Gen Y chú trọng sự phát triển nghề nghiệp và tính linh hoạt, thì Gen Z có xu hướng ưu tiên công nghệ, quyền tự chủ và sự cân bằng cuộc sống. Những khác biệt này đôi khi dẫn đến khoảng cách trong giao tiếp, cách tiếp nhận phản hồi và quan niệm về hiệu quả công việc.

Tuy nhiên, khác biệt thế hệ không nhất thiết là rào cản, mà có thể trở thành lợi thế khi được thấu hiểu và kết nối đúng cách. Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp chuyển hóa những khác biệt này thành sức mạnh chung, SIY Vietnam mang đến chương trình “Lãnh đạo Đội ngũ Đa thế hệ/ Leading Multi-generational Teams”, dựa trên nền tảng Khoa học não bộ và Trí tuệ Cảm xúc (EQ).

Thông qua phương pháp học tập tương tác và các tình huống thực tế, chương trình giúp nhà lãnh đạo:

• Thấu hiểu sự khác biệt về góc nhìn, hành vi và cách tương tác giữa các thế hệ.
• Nâng cao khả năng giao tiếp, hợp tác và xử lý xung đột trong đội ngũ.
• Xây dựng môi trường an toàn tâm lý, nơi mỗi thành viên được lắng nghe và tôn trọng.
• Phát huy thế mạnh của từng thế hệ để nâng cao hiệu quả làm việc chung.

Chương trình có hình thức đào tạo chiêu sinh (Public Workshop) và đào tạo nội bộ (In-house Workshop), phù hợp với nhu cầu phát triển năng lực lãnh đạo của cá nhân và doanh nghiệp.